Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Κεμπέκ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Κεμπέκ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Κυριακή 15 Ιουλίου 2012

Café de Flore [Ζαν-Μαρκ Βαλέ, 2011]

Άλλη μια ταινία μάς έρχεται από τον Γαλλόφωνο Καναδά. Αυτή τη φορά πρόκειται για τον αξιόλογο Ζαν-Μαρκ Βαλέ (Jean-Marc Vallée), που έκανε αίσθηση το 2005 με το C.R.A.Z.Y. και γύρισε την κάπως πιο συμβατική Βασίλισσα Βικτώρια: Τα χρόνια της νιότης το 2009. [Αναρωτιέμαι τον λόγο που μεσολάβησαν τέσσερα χρόνια για να ξανακάνει ταινία παρά την επιτυχία του C.R.A.Z.Y.] Όπως και στο φιλμ του 2005, σημαντικό ρόλο παίζει κι εδώ η μουσική. Τότε ένα τραγούδι της Πάτσι Κλάιν έδινε το όνομά του στον τίτλο, τώρα έχουμε το ομότιτλο ορχηστρικό κομμάτι του Μάθιου Χέρμπερτ που παίζει κυρίαρχο ρόλο στο έργο - όχι μόνο ως μουσικό ντεκόρ αλλά και συνδέοντας τους δύο βασικούς φιλμικούς χωροχρόνους: στο Παρίσι της δεκαετίας του '60 ακούγεται η κλασική τζαζ εκδοχή ενώ στο σύγχρονο Μοντρεάλ η διασκευή του Doctor Rockit.


Η ταινία ξεκινάει με τον Αντουάν (πρώτη εμφάνιση στον κινηματογράφο του τραγουδιστή-τραγουδοποιού Κέβιν Πάρεντ), την αγαπημένη του Ροζ (Εβελίν Μπροσί) και τις δύο κόρες του, χωρίς οικονομικά ή άλλα προβλήματα, στο πλούσιο σπίτι του με την πισίνα. Ο Αντουάν είναι επιτυχημένος επαγγελματίας DJ που γυρίζει όλο τον κόσμο παίζοντας μουσική. Σύντομα θα διαπιστώσουμε ότι αυτή η απόλυτα ευτυχισμένη εικόνα είναι απατηλή. Ο 40άρης Αντουάν κάνει ψυχοθεραπεία για να ξεπεράσει τις ενοχές που αισθάνεται γιατί "πρόδωσε" την πρώτη του σύζυγο Καρόλ (Ελέν Φλοράν) και τις κόρες τους. Μέσα από διάφορα φλασμπάκ, βλέπουμε τον εφηβικό έρωτά του με την Καρόλ (αργούμε ίσως να καταλάβουμε ότι πρόκειται γι' αυτούς επειδή η ομοιότητα δεν είναι προφανής), που τους ένωνε η μουσική και μια βαθιά πεποίθηση ότι ήταν πλασμένοι ο ένας για τον άλλον. Η Καρόλ έχει σοβαρό πρόβλημα να αποδεχτεί ότι η Ροζ τής πήρε τον μοναδικό άντρα της ζωής της ("ποτέ δεν έχω φιλήσει άλλον άντρα"). Ταυτόχρονα, αρχίζει ένα δεύτερο αφηγηματικό νήμα στο Παρίσι του 1969, όπου η Ζακλίν (Βανέσα Παραντί) φέρνει στον κόσμο έναν γιο με σύνδρομο Ντάουν. Η απόλυτη αγάπη της για τον μικρό Λοράν θα την οδηγήσει να γίνει μια κυριαρχική μητέρα που δεν θα επιτρέψει στον γιο της να δώσει την αγάπη του σε καμιά άλλη. Οι δυο ιστορίες προχωράνε παράλληλα και μόνο προς το τέλος ο σκηνοθέτης θα τις συνδέσει, αφήνοντας ωστόσο την ερμηνεία στον χώρο της μεταφυσικής.


Ο Βαλέ ξέρει σίγουρα να δημιουργεί ένταση εκεί που χρειάζεται. Μας δίνει εξαιρετικές εικόνες με άρτιο μοντάζ που πηγαινοέρχεται στον χώρο και στον χρόνο, συνδέοντας συνήθως τα κάδρα του με τη μουσική - με τους Pink Floyd (Breathe, Speak to Me, The Great Gig in the Sky, Time) να κυριαρχούν, μαζί με τα ομότιτλα κομμάτια. Κάποια στιγμή, βέβαια, αναρωτήθηκα πού το πηγαίνει έτσι που απλώνει τις ιστορίες του. Γρήγορα, όμως, καταλαβαίνεις ότι κλιμακώνει τις αφηγήσεις του για να οδηγήσει στη σύγκρουση ανάμεσα στον απόλυτο πνευματικό έρωτα της Καρόλ και τη γήινη σεξουαλικότητα της Ροζ (τονίζεται από την ιδιαίτερα αισθησιακή κινηματογράφηση των ερωτικών συνευρέσεων). Συγχρόνως, παίρνουμε και μια γεύση του ρόλου που παίζει η οικογένεια του Αντουάν (πόσο πληκτικές δείχνουν οι οικογενειακές τους συγκεντρώσεις, με την κάμερα να αποφεύγει να σταθεί σε άλλα πρόσωπα πλην των γονιών του!), αλλά και η φίλη τής Καρόλ.


Ο προβληματισμός για την ύπαρξη ή μη του απόλυτου έρωτα ("αδερφές ψυχές", "μέχρι τον ουρανό", "για πάντα") εξακολουθεί φυσικά - αν πάψει ποτέ - να ταλανίζει τον σύγχρονο άνθρωπο. Παρά το γεγονός ότι προσωπικά κινούμαι σε πιο κυνικές σφαίρες, δεν βρήκα αδιάφορους τους συλλογισμούς του Βαλέ. Αυτό που με ενόχλησε (όπως πάντα, άλλωστε) ήταν το ανακάτεμα της μεταφυσικής, έστω και με τον λίγο-πολύ μεσοβέζικο τρόπο με τον οποίο δίνεται στην ταινία. Από την άλλη, βέβαια, σκέφτομαι πως δεν συμμερίζονται όλοι τον δικό μου πραγματισμό (σκεπτικισμό; δογματισμό; όπως θέλετε πείτε τον) και η ταινία μάλλον θα συγκινήσει αρκετούς - και όχι άδικα.

[Δείτε τρέιλερ του Café de Flore με ελληνικούς υπότιτλους από το YouTube.]

Πέμπτη 26 Απριλίου 2012

Ο εξαιρετικός κύριος Λαζάρ [Monsieur Lazhar - Philippe Falardeau, 2011]

Δεν βλέπει κανείς συχνά ταινίες από τον γαλλόφωνο Καναδά. Πριν την ξεκινήσω νόμιζα πως ήταν γαλλική. Άργησα μάλιστα να αντιληφθώ ότι έπεφτα έξω. Μόνο όταν τα αυτιά μου άρχισαν να προσέχουν τα κάπως βαριά γαλλικά και παραξενεύτηκα που τα χιόνια στην αυλή του σχολείου δεν έλιωναν, κατάλαβα πως πρόκειται για κινηματογράφο του Κεμπέκ. Για χρόνια, ο μοναδικός γαλλοκαναδός σκηνοθέτης που γνώριζα ήταν ο Ντενί Αρκάν (Η πτώση της αμερικανικής αυτοκρατορίας, Η επέλαση των βαρβάρων). Πέρυσι προβλήθηκε στην Ελλάδα το συγκλονιστικό Μέσα από τις φλόγες (Incendies) του Ντενί Βιλνέβ και φέτος ήταν υποψήφιος για Όσκαρ ξενόγλωσσης ταινίας ο Φιλίπ Φαλαρντό με τον Εξαιρετικό κύριο Λαζάρ (ή και σκέτο Κύριο Λαζάρ, μια και το επίθετο είναι προσθήκη ελληνική, όχι απόλυτα δικαιολογημένη από την ίδια την ταινία).

Σε ένα δημοτικό σχολείο του Μοντρεάλ, τα παιδιά βρίσκουν ένα πρωί τη δασκάλα τους κρεμασμένη μέσα στην αίθουσα διδασκαλίας. Η ψυχολόγος του σχολείου [μοιάζει να εκπλήσσονται όλοι που δεν υπάρχει μια ψυχολόγος για κάθε τάξη!] καλείται να βοηθήσει τους μικρούς μαθητές (11-12 χρονών) να αντιμετωπίσουν τις επιπτώσεις του θανάτου. Ταυτόχρονα, κάνει αίτηση να αντικαταστήσει την αυτόχειρα ο κος Λαζάρ (Mohamed Fellag), αλγερινής καταγωγής. Στη μέση της χρονιάς οι επιλογές είναι εντελώς περιορισμένες και ο μοναδικός υποψήφιος προσλαμβάνεται. Ο κος Λαζάρ ακολουθεί πιο κλασικούς τρόπους διδασκαλίας, που ξενίζουν τους συναδέλφους του και τους γονείς, αλλά τα παιδιά δείχνουν να τον συμπαθούν και αγκαλιάζουν τις μεθόδους του, παρά την αρχική αμηχανία και την αναπόφευκτη σύγκριση με την προηγούμενη δασκάλα τους. Σύντομα μαθαίνουμε πως ο Λαζάρ αντιμετωπίζει προβλήματα με το Γραφείο Αλλοδαπών και έχει προσωπικούς λογαριασμούς με τον θάνατο στην οικογένειά του. Θα βοηθήσει τα παιδιά να ξεπεράσουν την απώλεια περισσότερο απ' όσο η ψυχολόγος; Πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα με τους συναδέλφους του και ιδιαίτερα με την Κλερ, μια δασκάλα που φαίνεται να του δείχνει περισσότερη συμπάθεια;

Χωρίς να καταφεύγει σε πρωτότυπες σκηνοθετικές λύσεις, ο Φαλαρντό προχωράει την ιστορία του λιτά και ομαλά. Επικεντρώνεται περισσότερο στη σχέση του δασκάλου με τους μαθητές, αλλά και στο τι συμβαίνει ανάμεσα στους μαθητές, που προσπαθούν να διαχειριστούν τον θάνατο και τις ενοχές που αναπτύσσονται. Αντίθετα, το κομμάτι των σχέσεών του με τους υπόλοιπους δασκάλους και την Κλερ μοιάζει να  υποβαθμίζεται - όχι ανεξήγητα.

Η κοκκώδης και μουντή φωτογραφία ταιριάζει απόλυτα με την ατμόσφαιρα πένθους και ενοχής. Το δυσοίωνο κλίμα κυριαρχεί τόσο στο προαύλιο του σχολείου όσο και στις σχολικές αίθουσες. Με αδρές πινελιές, ο Φαλαρντό σκιαγραφεί μια εκπαίδευση αποστειρωμένη, που στέκεται στον τύπο και όχι στην ουσία, σε ένα τώρα ξεκομμένο από το παρελθόν. Ένα σχολείο πνιγμένο από την "πολιτική ορθότητα" που απαγορεύει στους δασκάλους ακόμη και να αγγίξουν τους μαθητές - κομβικό στοιχείο της ταινίας. Στον κο Λαζάρ δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιήσει τον Μπαλζάκ (αρχαίος!) για να διδάξει ορθογραφία - μου θύμισε το τολμηρό δοκίμιο της Νατάσα Πολονί, Τα χαμένα παιδιά μας για την απομάκρυνση της γαλλικής παιδείας από τις ανθρωπιστικές αξίες και τα κλασικά γράμματα.

Παρά την έλλειψη δραματικών κορυφώσεων, Ο εξαιρετικός κύριος Λαζάρ είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα χαμηλόφωνη ταινία, γεμάτη μετρημένη θλίψη για την ανθρωπιά που χάνεται και την ουσία της ζωής που πάντα βρίσκει τον δρόμο της, έστω κι αν οι λύσεις που επιλέγονται από τους γύρω μας (ή τους από πάνω μας) δεν είναι πάντα οι επιθυμητές.


[Δείτε τρέιλερ από τον Εξαιρετικό κύριο Λαζάρ με ελληνικούς υπότιτλους στο YouTube]